डा. सुरेन्द्र केसी नेपालको एक चर्चित बौद्धिक, इतिहास–राजनीतिक विश्लेषक, तथा विश्वविद्यालय प्राध्यापक हुन्। उनको जीवन र राजनीतिक/शैक्षिक पृष्ठभूमि केही यसप्रकार छ:
डा. केसीको जन्म ताप्लेजुङ जिल्लामा भएको थियो ।
EverybodyWiki का अनुसार, उनका १३ जना दाजुभाइ–बहिनी छन् ।
SLC उनले २०३० बि.संमा सफलता पुर्याए ।
त्यसपछि धरानमा शिक्षालाई अगाडि बढाउँदै, विश्वविद्यालय स्तरसम्म पुगेका थिए।
शिक्षा
उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय (TU) मा मास्टर गर्दै छन् र त्यहाँबाट मास्टर्स पूरा गरेका थिए।
उच्च अध्ययनमा उनी नैतिकता र इतिहासलगायत विषयमा गहिरिए — उनलाई पीएचडी डिग्री २०५२ बि.सं (1995-1996 ई) मा प्राप्त भएको थियो।
उनी अध्यापन क्षेत्रमा रहेका छन्; खासगरी इतिहास र राजनीतिक विषयमा TU मा प्राध्यापक रहिसकेका छन्।
पेशागत जीवन र भूमिका
डा. केसी बौद्धिक विश्लेषक हुन् — उनी नेपालको राजनीतिक व्यवस्था, लोकतन्त्र, वामपन्थ, संघीयता जस्ता विषयमा नियमित रूपमा आफ्ना विचार दिइरहेका छन्।
उनी पूर्व–प्राध्यापकका रूपमा काम गरेका छन् र विश्वविद्यालयमा विभिन्न तहका विद्यार्थीलाई पढाएका छन्।
उनका लेख र पुस्तकहरू छन्; उनले बाम आन्दोलन, इतिहास र राष्ट्रिय संरचनाका बारेमा लेखेका छन्।
बौद्धिक र सामाजिक सक्रियता
डा. केसीले लोकतन्त्रको यथार्थतालाई प्रश्न गरेका छन्, र यसलाई “लोकतान्त्रिक सामन्तवाद” को रूपमा
व्याख्या गर्छन्, जहाँ वास्तविकमा अभिजात्य वा सामन्तवादी प्रवृत्ति लोकतन्त्रको ओठमा त छ तर व्यवहारमा पुरानो संरचनाहरु नबिग्रिएको टिप्पणी गर्छन्।
उनका विचार र आलोचनाहरुले व्यापक ध्यान पाएका छन् — कतिपयले उनलाई बुद्धिमत्ता र विश्लेषणात्मक दृष्टिकोणका लागि सराहना गर्छन्, तर अरुमा “सत्ता र शक्तिको अतृप्त भोक” रहेको आरोप पनि लाग्ने गरेको छ।
हालै (मंसिर २०८२), उनले संसद् पुनःस्थापना आवश्यक भएको बताएका छन्, र वर्तमान प्रणालीलाई गम्भीर समस्या भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
सामाजिक आन्दोलन र व्यहोर
उनी केवल शैक्षिक क्षेत्रमा सीमित छैनन्, सामाजिक र राजनीतिक मुद्दामा पनि सक्रिय छन्।
डा. केसीका समर्थकहरूले उनको जीवन र विचारको रक्षा गर्दै प्रदर्शन र अकسیون पनि गरेका छन्। उदाहरणका लागि, उनका स्वास्थ्य र जीवन रक्षक रूपमा समर्थकहरूले देशभर प्रदर्शन गरेका थिए।
उनले स्वास्थ्य शिक्षा (विशेषगरी चिकित्सा शिक्षाको गुणस्तर) सुधार र मेडिकल शिक्षा ऐन लागु गर्न माग राखेका छन्।
चरित्र र जीवनशैली
रातोपाटीसँगको अन्तर्वार्तामा उनले आफ्नो जीवनशैली सरल रहेको कुरा बताएका छन् — सस्तो पोसाक र सादगीप्रति उनको झुकाव रहेको छ।
स्वास्थ्यको अवस्था पनि झट्ट बाहिर देखिने जस्तो छैन; उनले केही स्वास्थ्य समस्या भएको बताएका छन्।
पढाउन उनको लगाव ठूलो छ — उनी विश्वविद्यालयका कक्षामा हजारौं विद्यार्थीलाई विभिन्न विषयका लागि पढाउने बताउँछन्।